کاخ خسرو کرمانشاه (قصر شیرین)

داستان عشق افسانه‌ای خسروپرویز به شیرین، همسر ارمنی‌اش، آنقدر معروف است که آثار ادبی به نامشان خلق شده است که معروف‌ترینشان خسرو و شیرین نظامی است. غیر از این کاخ منظوم، کاخی از سنگ نیز به این زوج تاریخی منسوب است؛ کاخ خسرو کرمانشاه که هدیه این شاه ساسانی به شیرین بوده است. این بنا که با نام قصر شیرین نیز شناخته می‌شود در سال 1310 ثبت ملی شد. این بنا جز عجایب تاریخی است؛ چراکه پس از 1500 سال همچنان طاق‌های آجری و سنگیش برپاست. سال ساخت عمارت خسرو را 590 میلادی تخمین زده‌اند. این کاخ اگرچه از بزرگترین و مجلل‌ترین کاخ‌های زمان خود بوده اما به عنوان اقامتگاه دائمی مورد استفاده قرار نمی‌گرفته است.
کاخ خسرو پرویز در باغی 6 هزار متری قرار داشته که انواع درختان در آن سایه می‌گستردند، حیوانات وحشی کمیاب در آن آزادانه می‌چرخیدند و شاخه‌ای از رود الوند در آن جاری بود و حوض سنگی وسیع روبروی کاخ را پرآب می‌کرد. لاشه سنگ، آجر و ملات گچ اصلی‌ترین مصالح استفاده شده در ساختمان است. عمارت خسرو بر روی ایوانی با ارتفاع 8 متر بنا شده و به صورت شرقی-غربی است. پله‌های ورودی مشابه پله‌های تخت‌جمشید، دو طرفه هستند. در سمت شرقی، تالاری مستطیلی با ستون‌های متعدد و طاق‌های آجری به چشم می‌خورد. در پشت تالار، اتاقی گنبددار قرار دارد که در دو سوی شمالی و جنوبیش دو اتاق مستطیل شکل به چشم می‌خورد. جالب آنکه دسترسی به این دو اتاق از طریق همان اتاق گنبدی است. در پشت این اتاق‌ها حیاط 730 مترمربعی رواق‌داری مشاهده می‌شود که چندین اتاق پیرامونش را گرفته‌اند. در بخش غربی ایوانی مجلل قرار داشته که با درگاهی به این حیاط داخلی می‌رسیده است. همچنین تراسی در جهت شمالی دیده می‌شود. در اطراف حیاط‌ها اتاق‌های مستخدمین و اصطبل‌ها قرار داشته است. گفتنی است که در نزدیکی قصر شیرین یا همان کاخ خسرو ، آتشکده تاریخی چهار قاپی قرار دارد.
با اینهمه از آنهمه شکوه و جلال جز ویرانه‌ای برجای نمانده و نهایتاً کاخی که نظامی از نظم پی افکند بیش از کاخ سنگی خسروپرویز در گذر سال‌ها به سلامت ماند.

موقعیت