ارامنه اصفهان مدتها پیش در عصر صفوی مجبور شدند که دیار خود یعنی شهر جلفا در نخجوان را رها کرده و به مرکز ایران مهاجرت کنند. بیش از 3000 خانوار به اصفهان و نواحی اطراف آن مانند فریمن یا چهارمحال و بختیاری کوچانده شدند. آنها پس از رسیدن به اصفهان و حاشیه زاینده رود، محلهای تشکیل دادند که به نام شهر قدیمیشان جلفا نام گرفت و در آن ساکن شدند. سپس برای گردهماییها، معاشرتها و عبادتهایشان شروع به ساخت کلیساهایی در این منطقه کردند. کلیساهایی زیبا و مشهور مانند وانک.
یکی از این کلیساها و در واقع اولین آنها، کلیسای مریم و هاکوپ اصفهان میباشد که در لیست آثار ملی ایران نیز ثبت شده است. در واقع ابتدا کلیسای هاکوپ که قدیمیترین کلیسای اصفهان به شمار میرود، در سال 1607 میلادی در محل کنونیاش ساخته شد. سپس شش سال بعد در اطراف آن کلیسای مریم ساخته شد، به طوری که کلیسای هاکوپ درون آن قرار گرفت. معماری اولیه کلیسای هاکوپ در ابتدا یک صلیب بوده ولی امروزه یک مستطیل از آن باقی مانده است که سه گنبد دارد.
اگر وارد این کلیسا شوید، ابتدا محو سادگی و زیبایی آن میشوید. یک کلیسای ساده و زیبا با تیرهای چوبی. ساختمان کلیسای مریم هم مستطیلی شکل بوده و چندین گنبد دارد. دیوارهای آن با گچ سفید پوشیده شده و نقاشیهایی زیبا از آیات انجیل بر خود دارد. همچنین قوسهای این بنا دارای کاشیهای لعابداری هستند که رنگ و تصویری جذابتر به این بنا بخشیدهاند. ساعت بازدید کلیسای مریم مقدس اصفهان با هماهنگی قبلی با مسئولین این بنا قابل تعیین است.