هر شهر بزرگ و تاریخی در جهان با چند اثر معروفش در ذهن گردشگران جای میگیرد. در مورد شهر زیبای اصفهان نیز میتوان به عالی قاپو اشاره کرد. پس از اینکه شاه عباس اول، پادشاه قدرتمند سلسله صفویه، پایتخت ایران را از قزوین به اصفهان منتقل کرد، اقدام به ساخت ساختمانهای دولتی یا اصطلاحا دولتخانهها کرد. این دولتخانه در ضلع غربی مکانی موسوم به نقش جهان احداث شد و به عنوان ورودی آن، بنایی زیبا و شکوهمند به نام عالی قاپو ساخته شد.
در واقع قاپو در زبان ترکی همان معنای ورودی را میدهد. اما در ابتدای امر شکل امروزی را نداشته، بلکه به مرور زمان و در طی سلطنت چند پادشاه تکمیل شد. ابتدا ساختمانی ساده بوده که در چند مرحله به طبقات آن اضافه شده است. سپس ایوان ستوندار زیبایش با چشماندازی زیبا به نقش جهان ساخته شده است. یکی از جلوههای جالب این بنا این است که از چهار طرف به چهار شکل متفاوت دیده میشود. از نمای نقش جهان دو طبقه، از پشت بنا پنج طبقه و از دو طرف دیگر سه طبقه به نظر میرسد. در حالی که با احتساب همکف، بنایی شش طبقه محسوب میشود. درباره معماران این بنا روایات متعددی وجود دارد. اما توافق بیشتر مورخان بر استاد علی اکبر اصفهانی یا استاد محمدرضا پسر استاد حسین بنای اصفهانی دو معمار مشهور مسجد جامع عباسی و مسجد شیخ لطفالله میباشد.
در آخرین طبقه این بنا سالنی به نام سالن موسیقی جای گرفته که از شگفتیهای معماری ایرانی و عجایب عمارت عالی قاپو محسوب میشود. با پلههایی مارپیج و مرموز میتوان در طبقه آخر به این تالار رسید. اگرچه پادشاه از پلههای دیگری موسوم به پلههای شاهی استفاده میکرد. علاوه بر زیبایی نفسگیر تالار که چشم هر بینندهای را تا دقایقی خیره میکند، تکنیک تزیینات نیز سبب تعجب میشود.
کندهکاریهای موجود در دیوارها به شکل خارقالعادهای جذاب و زیبا هستند و علاوه بر آن رازی را در خود دارند. طبق روایات این کندهکاریها موجب میشده که صدا و نوای موسیقی نوازندگان تا مدتی در تالار ضبط و ثبت شده تا افرادی که مدتی بعد در تالار قدم میگذاشتند نیز آن نواها را شنیده و احساس کنند. تزیینات این بنا به اندازهای چشمنواز و زیبا بوده که تا مدتها انسان را سر به هوا نگه میدارد. نقاشیهای متعدد و زیبای این بنا اثر رضا عباسی هنرمند مشهور عصر صفوی است. تعدادی از نقاشیهای اروپایی این بنا نیز از آثار نقاشان اروپایی حاضر در دربار نظیر آنزل ولوکار میباشد.
از دیگر تکنیکهای جالب این بنا سیستم آبرسانی به طبقات، به خصوص ایوان ستوندار است که سبب جمع شدن آب در حوض مسی وسط ایوان میشده و طراوتی دیگر به این ایوان زیبا میبخشیده است. در سفر به اصفهان حتما بازدید از عمارت عالی قاپو اصفهان را در برنامههای خود قرار دهید تا غرق در شگفتی و زیبایی شوید.