وقتی به معماری و پیشینه تاریخی و فرهنگی ایران مینگریم، متوجه میشویم که در ساخت هر بنا و سازهای، انگیزه و هدف مشخصی وجود داشته است. شاید تا به حال اصطلاح کبوتر خانه یا برج کبوتر را شنیده باشید، اما دقیقا ندانید که چه کاربردی داشته یا برای چه در تعداد زیاد ساخته شده است.
برج کبوتر خانه مرداویج در اصفهان یکی از زیباترین نمونههای این برجها در شهر اصفهان بوده که در خیابان مرداویج قرار گرفته است. پیشینه ساخت کبوتر خانهها به بیش از 1200 سال پیش بازمیگردد. اما دوران شکوفایی این سازه را مربوط به عصر صفوی و شهر اصفهان میدانند. به طوری که جهانگردان آن عصر تعداد 3000 برج کبوتر را در اطراف اصفهان گزارش کردهاند. با ساخت این بنا و لانهگزینی کبوترها، مقدار زیادی از فضولات این پرندگان جمعآوری میشده و در کشاورزی مورد استفاده قرار میگرفته است. تصور کنید هزاران کبوتر چه میزانی فضولات تولید کرده و مردم میتوانستند به راحتی از فضولات مفید این کبوترها در مصارف کشاورزی بهره ببرند. کودهایی طبیعی و عاری از هر گونه مواد شیمیایی و مضری که امروزه مصرف میکنیم. این سازهها در زمان خود مورد توجه بسیاری از جهانگردان و دولتمردان کشورهای دیگر قرار گرفت. یکی از بهترین نمونههای این برجها در شهر اصفهان، کبوتر خانه مرداویج است.
این برج به شکل یک گل با دایره در مرکز و هشت دایره در اطراف بوده و ظرفیت لانهگزینی حدود پانزده هزار کبوتر را دارد. برج تاریخی کبوتر مرداویج در سه طبقه به ارتفاع 18 متر و با مصالحی چون گل و خشت خام ساخته شده است. معماری سازه به گونهای بوده که مانع از ورود شکارچیانی مانند کرکس، عقاب و مار شده است. پیشنهاد میکنیم حتما از این برج زیبای تاریخی دیدن کرده تا با رمز و رازهای معماری ایرانی بیشتر آشنا شوید.