آتشگاه اصفهان بنایی ساده و خشتی واقع در اواسط بزرگراه نجفآباد-اصفهان است که در کوهی به همین نام قرار دارد و تقریباً دو کیلومتر بعد از منارجنبان است. این آتشکده یکی از هفت آتشکده بزرگ ایران است و بعد از سه آتشکده مهم آذرفرنبغ، آذرگشسپ و آذر برزین مهر قرار میگیرد. آتشگاه اصفهان از نظر وسعت، سومین بنای تاریخی اصفهان است و همچنین جز سه بنای بسیار کهن این شهر محسوب میشود. ساخت این بنا براساس تخمینهایی به دوره قباد ساسانی بازمیگردد. مصالح استفاده شده در آن ترکیبی از ملات خاک رس و آب و همچنین مقداری چوب در بافت خشتهاست. به همین دلیل و نیز به خاطر فرم بنا، معماری آن را شبیه بناهای مشابه بینالنهرین دانستهاند. درمورد قدمت و کاربری این بنا اختلاف نظرهایی وجود دارد. پرفسور گالدیری ایتالیایی عمر بنا را تا 7 هزار سال و دوره عیلامیها نیز تخمین زده و آن را حداقل متعلق به 1400 سال پیش از میلاد دانسته است و نام آن را نیز مهربین گفتهاند.
نکته دیگر اینکه بعضی میگویند که این بنا شاید در دورههای مختلف کاربردهای دیگری نظیر قلعه یا دژ نیز داشته است. مهمترین بخش به جا مانده یک استوانه با هشت طاقچه قوسدار است که به خاطر دید وسیعی که از اطراف به دست میدهد و نیز تسلط باطنیان در اصفهان در سده پنجم قمری، عدهای گمان میبرند که برج دیدهبانی این گروه بوده است.
با تمام این تفاصیل امروزه اکثر افراد متفقند که این ساختمان خشتی یک آتشکده برای نگهداری از آتش مقدس زرتشتیان و محل عبادت کاهنان و مردمان بوده است. البته ممکن است که باطنیان از آن به عنوان برج دیدهبانی استفاده میکردهاند اما بحث قلعه بودن آن کاملاً منتفی است؛ چرا که بقایای دیگر ملزومات قلعه در این محوطه دیده نمیشود؛ ملزوماتی چون تالار، آبانبار، اسلحهخانه و ... .
این مکان تاریخی و کهن با تمام راز و رمز و حدسیاتی که در خود دارد امروزه برای بازدید عموم باز است. گفتنی است که ساعت بازدید آتشگاه اصفهان از ساعت 9 تا 21 است.